§ 17. Kiedy dłużnik musi zapłacić koszty windykacji

§ 17 to jeden z najważniejszych paragrafów ustawy o windykacji. Dotyczy tego, kto ma zapłacić rachunek za samo ściąganie należności.

Jeśli nie zapłacisz roszczenia w terminie płatności (forfall), osoba, której jesteś winien pieniądze, może ponieść dodatkowe koszty. Może wysłać monit (purring). Może wysłać zawiadomienie o windykacji. Może poświęcić czas na kontaktowanie się z tobą. Może przekazać sprawę firmie windykacyjnej (inkassobyrå). § 17 mówi, że jako dłużnik co do zasady musisz pokryć niezbędne koszty takiej windykacji pozasądowej.

„Windykacja pozasądowa” oznacza dochodzenie należności, zanim sprawa trafi do sądu lub do komornika (namsmannen). To zwykły proces windykacyjny z zawiadomieniem, wezwaniem do zapłaty (betalingsoppfordring) i dalszymi działaniami. Windykację sądową (rettslig inndriving) reguluje § 21, a nie § 17.

§ 17 to jednak nie tylko przepis, który mówi, że musisz płacić. Wyznacza także wyraźne granice. Nie musisz płacić kosztów windykacji tylko dlatego, że ktoś przesłał ci roszczenie. Koszty muszą być niezbędne. Roszczenie musi być prawidłowo obsłużone. I nie możesz mieć uzasadnionego sprzeciwu, który powinien był zostać najpierw rozpatrzony.

Sprzeciw to protest wobec roszczenia. Może chodzić o to, że już zapłaciłeś. Może o to, że nigdy nie zamówiłeś towaru. Może o to, że usługa nie została wykonana. Może o to, że kwota jest błędna. Może też chodzić o to, że wypowiedziałeś abonament przed okresem, za który żąda się zapłaty.

Jeśli miałeś uzasadniony powód, by zgłosić protest, wierzyciel nie może po prostu przekazać sprawy do windykacji i żądać, abyś pokrył koszty. Wtedy roszczenie powinno było zostać najpierw rozpatrzone. Prawo chroni cię przed wywieraniem presji opłatami windykacyjnymi, gdy roszczenie rzeczywiście budzi wątpliwości.

Jednocześnie musisz zgłosić sprawę na czas. Jeśli masz oczywisty sprzeciw, ale nic nie mówisz przez długi czas, może to obrócić się przeciwko tobie. § 17 mówi, że możesz uniknąć kosztów, nawet jeśli sprzeciw zgłosiłeś po ich powstaniu, ale nie wtedy, gdy powinieneś był zgłosić go wcześniej.

Kiedy musisz zapłacić koszty windykacji?

Zwykle musisz zapłacić koszty windykacji, gdy spełnione są trzy warunki.

Po pierwsze, należność główna (hovedkrav) musi być prawidłowa. Jeśli rzeczywiście jesteś winien 2 000 kr za rachunek za prąd, a termin płatności minął, roszczenie istnieje.

Po drugie, ściąganie należności musi być niezbędne. Jeśli nie płacisz po terminie płatności i otrzymujesz zgodne z prawem zawiadomienie, dalsze dochodzenie roszczenia może być konieczne. Osoba, której należą się pieniądze, nie powinna sama ponosić wszystkich kosztów, jeśli ty po prostu nie płacisz.

Po trzecie, przepisy ustawy o windykacji muszą być przestrzegane. Musisz otrzymać zawiadomienie o windykacji zgodnie z § 9. Musisz mieć co najmniej 14 dni na zapłatę. Jeśli sprawa trafi do windykatora, wezwanie do zapłaty zgodnie z § 10 musi być prawidłowe. Przed windykacją sądową muszą być spełnione warunki z § 11.

Jeśli te punkty się zgadzają, punktem wyjścia jest to, że musisz zapłacić niezbędne koszty windykacji w granicach stawek wynikających z rozporządzenia (forskrift).

Kiedy nie musisz płacić kosztów windykacji?

Możesz uniknąć kosztów windykacji w kilku sytuacjach.

Pierwsza to sytuacja, w której miałeś uzasadniony sprzeciw. Nie oznacza to, że musisz w pełni wygrać sprawę. Wystarczy, że twój protest był rzeczywisty i rozsądnie było go rozpatrzyć przed rozpoczęciem windykacji. Jeśli sklep żądał zapłaty za towar, który nigdy nie dotarł, powinien zbadać sprawę, zanim przekaże ją do windykacji.

Druga to sytuacja, w której zapłaciłeś w terminie podanym w zawiadomieniu o windykacji. Zgodnie z § 9 zawiadomienie o windykacji musi dawać ci co najmniej 14 dni. Jeśli zapłacisz w tym terminie, wierzyciel nie może żądać, abyś pokrył wynagrodzenie windykatora. Wtedy zapłaciłeś, zanim sprawa w ogóle miała pójść dalej.

Trzecia to sytuacja, w której wierzyciel lub windykator naruszył dobrą praktykę windykacyjną. Dobra praktyka windykacyjna z § 8 oznacza, że dochodzenie należności ma być rzetelne i nie może narażać cię na nieuzasadnioną presję, szkodę lub niedogodności. Jeśli windykator stosuje drastyczne metody, wysyła wprowadzające w błąd pisma lub wywiera na ciebie nieuzasadnioną presję, odpowiedzialność za koszty może odpaść.

Czwarta to sytuacja, w której naruszono przepisy §§ 9 do 11. Może chodzić na przykład o to, że nie otrzymałeś prawidłowego zawiadomienia o windykacji, że termin był zbyt krótki albo że w wezwaniu do zapłaty brakowało niezbędnych informacji. Wtedy nie można żądać wynagrodzenia dla windykatora.

Co oznaczają „niezbędne koszty”?

„Niezbędne koszty” to koszty, których poniesienie było rozsądne, aby dochodzić roszczenia. Nie jest to czek in blanco na doliczanie czegokolwiek.

Jeśli roszczenie jest niewielkie, koszty muszą pozostawać w rozsądnej proporcji do sprawy. Jeśli roszczenie jest sporne, musi zostać rozpatrzone, zanim windykacja będzie dalej forsowana. Jeśli dłużnik szybko zapłaci po zgodnym z prawem zawiadomieniu, sprawa nie powinna być rozdmuchiwana zbędnymi opłatami (gebyrer).

W praktyce wiele kwot jest uregulowanych w rozporządzeniu. § 19 i § 20 są więc ściśle powiązane z § 17. § 17 mówi, kiedy dłużnik ponosi odpowiedzialność. § 19 i § 20 dotyczą tego, jakie kwoty i limity maksymalne mogą obowiązywać.

Co się dzieje, jeśli windykator łamie przepisy?

Jeśli windykator łamie przepisy, możesz nie musieć płacić kosztów windykacji. Nie zawsze oznacza to, że należność główna znika. Jeśli rzeczywiście jesteś winien 5 000 kr, nadal możesz musieć zapłacić 5 000 kr. Możesz jednak kwestionować (bestride) opłaty, wynagrodzenie windykacyjne (salær) i inne koszty.

Dlatego ważne jest odróżnienie należności głównej od należności dodatkowych (tilleggskrav). Należność główna to pierwotna kwota. Należności dodatkowe to odsetki, opłaty i koszty windykacji. Możesz zgadzać się z należnością główną, ale nie zgadzać się z kosztami windykacji.

Napisz wtedy wyraźnie: „Uznaję należność główną, ale kwestionuję koszty windykacji, ponieważ …”. Dzięki temu sprawa jest bardziej przejrzysta.

Najpierw sprawdź, czy należność główna jest prawidłowa. Zwróć uwagę na datę, kwotę, dostawcę i to, czego dotyczy roszczenie.

Jeśli roszczenie jest prawidłowe, sprawdź, czy otrzymałeś zawiadomienie o windykacji z co najmniej 14-dniowym terminem. Sprawdź też, czy zapłaciłeś w tym terminie.

Jeśli roszczenie jest błędne, od razu wyślij pisemny sprzeciw. Użyj e-maila lub formularza kontaktowego, za pomocą którego otrzymasz potwierdzenie. Dołącz dokumentację.

Jeśli błędne są tylko opłaty, napisz, że kwestionujesz koszty, niekoniecznie należność główną. Poproś windykatora o wyjaśnienie, dlaczego można żądać tych kosztów.

Zachowuj wszystko. Listy, e-maile, SMS-y, potwierdzenia zapłaty i zrzuty ekranu mogą przesądzić o sprawie.