§ 18. Opłata za rachunek po terminie płatności w relacji konsumenckiej

§ 18 dotyczy opłat za rachunki w relacji konsumenckiej. Relacja konsumencka oznacza, że jesteś osobą prywatną, a drugą stroną jest przedsiębiorca. Może chodzić o prąd, telefon komórkowy, siłownię, sklep internetowy, opłaty drogowe, abonament lub inny zwykły rachunek.

Przepis używa słowa „rekning”. Oznacza ono rachunek lub fakturę. „Rachunek po raz pierwszy” oznacza pierwszy rachunek za daną należność. Czyli zwykłą fakturę, którą dostajesz, zanim sprawa przejdzie do etapu monitu (purring) lub windykacji (inkasso).

Sens jest prosty: osoba żądająca pieniędzy nie może poczekać do upływu terminu płatności, a potem nagle wymyślić nowych opłat za samą fakturę. Jeśli ma pobierać opłatę za przygotowanie i wysłanie pierwszego rachunku, musi to być opłata, którą miała prawo pobrać już przed terminem płatności.

Oznacza to, że § 18 chroni cię przed „pomysłowymi” opłatami po upływie terminu płatności rachunku. Po terminie płatności obowiązują odrębne przepisy dotyczące monitu, zawiadomienia o windykacji (inkassovarsel), kosztów windykacji (inkassokostnader) i kwot maksymalnych. Przepisy te znajdują się przede wszystkim w §§ 17, 19 i 20. Firma nie może więc po prostu nazwać dodatkowej należności „opłatą za fakturę”, „opłatą administracyjną” lub „opłatą manipulacyjną”, aby obejść przepisy o windykacji.

Ma to znaczenie, ponieważ wiele należności zaczyna się od małych kwot. Rachunek na 299 kr wygląda zupełnie inaczej, gdy nagle urośnie o kilka opłat. § 18 mówi, że po terminie płatności koszty muszą mieścić się w systemie ustawy o windykacji. Nie można ich doliczać dowolnie.

Czym jest relacja konsumencka?

Relacja konsumencka występuje, gdy działasz jako osoba prywatna. Kupujesz abonament komórkowy dla siebie. Zamawiasz prąd do swojego mieszkania. Płacisz składkę na siłownię. Kupujesz ubrania w internecie. Wtedy jesteś konsumentem (forbruker).

Jeśli natomiast kupujesz coś dla swojej firmy, może to być relacja między przedsiębiorcami. Wtedy § 18 nie ma zastosowania w ten sam sposób. Przepis wyraźnie mówi „w relacji konsumenckiej”.

To rozróżnienie ma duże znaczenie. Konsumenci mają często silniejszą ochronę niż strony profesjonalne. Powód jest prosty: osoba prywatna ma zwykle mniejszą wiedzę, mniejszą siłę negocjacyjną i mniejsze rozeznanie niż profesjonalny podmiot.

§ 18 wpisuje się w to podejście. Zapobiega temu, by profesjonalne podmioty tworzyły po terminie płatności dodatkowe koszty, których zwykli ludzie nie rozumieją lub nie są w stanie kontrolować.

Czy mogą pobrać opłatę za fakturę po terminie płatności?

Tylko wtedy, gdy opłatę można było pobrać przed terminem płatności. Jeśli umowa stanowiła, że faktura papierowa kosztuje 49 kr, a ty rzeczywiście wybrałeś fakturę papierową, może to być opłata, którą można było pobrać przed terminem płatności. Wtedy opłata nie staje się niezgodna z prawem tylko dlatego, że później minął termin płatności rachunku.

Jeśli jednak faktura była przed terminem płatności bezpłatna, nie mogą doliczyć nowej „opłaty za fakturę” po terminie płatności tylko dlatego, że zapłaciłeś za późno. Wtedy muszą stosować przepisy o monitach i windykacji. Nie mogą tworzyć obok tego dodatkowego kosztu rachunku.

Ważne jest też, aby sprawdzić, czego opłata faktycznie dotyczy. Czasem jest w niej napisane „opłata administracyjna” lub „koszt obsługi”. Nazwa nie przesądza o wszystkim. Jeśli opłata w rzeczywistości dotyczy tego, że minął termin płatności rachunku i trzeba go dochodzić, musi być oceniana według przepisów o windykacji.

Dlatego dokładnie przyjrzyj się zestawieniu należności. Ile wynosi należność główna (hovedkrav)? Ile wynoszą odsetki? Ile wynosi opłata za monit (purregebyr)? Ile wynosi wynagrodzenie windykacyjne (inkassosalær)? I jakie są ewentualne opłaty za fakturę?

Dlaczego § 18 odsyła do §§ 17, 19 i 20?

Ponieważ § 18 nie funkcjonuje samodzielnie. Mówi, że po terminie płatności nigdy nie można żądać za rachunek więcej, niż wynika z §§ 17, 19 i 20.

§ 17 określa, kiedy w ogóle musisz pokryć koszty windykacji pozasądowej (utenrettslig inndriving). To główna zasada dotycząca odpowiedzialności za koszty.

§ 19 stanowi podstawę do wydania rozporządzenia (forskrift) o określonych kwotach odszkodowania. Dotyczy to m.in. monitu, zawiadomienia o windykacji i wezwania do zapłaty (betalingsoppfordring), gdy wierzyciel (fordringshaver) sam dochodzi należności.

§ 20 stanowi podstawę do ustalenia stawek maksymalnych (maksimalsats). Oznacza to, że można ustalić górną granicę tego, ile musi zapłacić dłużnik (skyldner).

Łącznie oznacza to, że po terminie płatności nie ma swobody w ustalaniu cen. Osoba żądająca pieniędzy musi trzymać się ram ustawy o windykacji.

Co się dzieje, jeśli opłata jest niezgodna z prawem?

Jeśli opłaty nie można pobrać, nie musisz jej płacić. Nie oznacza to jednak automatycznie, że należność główna znika. Jeśli jesteś winien 399 kr składki na siłownię, nadal możesz musieć zapłacić 399 kr.

Często właściwe jest rozdzielenie kwot. Możesz napisać, że płacisz należność główną, ale kwestionujesz (bestride) opłatę. W ten sposób pokazujesz, że nie próbujesz uniknąć zapłaty prawidłowego rachunku. Protestujesz tylko przeciwko niezgodnemu z prawem dodatkowi.

Jeśli sprawa jest już w windykacji, wyślij sprzeciw (innsigelse) do windykatora (inkassator). Wyjaśnij krótko, że opłaty nie można było pobrać przed terminem płatności i że koszty po terminie płatności muszą być zgodne z §§ 17, 19 i 20.

Znajdź pierwotną umowę. Sprawdź, czy opłata za fakturę była uzgodniona przed terminem płatności.

Sprawdź pierwszą fakturę. Czy opłata była już na niej, czy pojawiła się dopiero po tym, jak zapłaciłeś za późno?

Poproś o pisemne wyjaśnienie. Napisz: „Proszę o wskazanie podstawy tej opłaty. Czy była to opłata, którą można było pobrać przed terminem płatności?”

Zapłać należność główną, jeśli się z nią zgadzasz. W ten sposób unikniesz wzrostu prawidłowej części należności.

Zakwestionuj opłatę na piśmie, jeśli uważasz, że jest nieprawidłowa. Użyj słowa „kwestionuję” (bestrider), aby było jasne, że protestujesz.