§ 3. Umowa ma pierwszeństwo przed ustawą
To, co uzgodniliście, na piśmie lub ustnie, ma pierwszeństwo przed ustawą o sprzedaży towarów (Kjøpsloven). Tak samo jest z utrwalonymi wcześniej zasadami współpracy między wami i ze zwyczajem handlowym (handelsbruk) w branży. Ustawa jest tylko siatką bezpieczeństwa, która wypełnia luki tam, gdzie umowa milczy.
Tłumaczenie maszynowe z języka norweskiego. Obowiązuje tekst norweski. Przeczytaj oryginał po norwesku.Norsk English العربية Polski Українська
Tekst ustawy (tłumaczenie nieoficjalne)
Przepisy ustawy nie mają zastosowania w zakresie, w jakim co innego wynika z umowy, z praktyki ustalonej między stronami albo ze zwyczaju handlowego lub innego zwyczaju, który należy uznać za wiążący między stronami.
Co to oznacza?
Ustawa o sprzedaży towarów jest tak zwaną ustawą „dyspozytywną”. Oznacza to, że strony transakcji mogą uzgodnić inne zasady niż te przewidziane w ustawie, a wtedy obowiązuje umowa.
Trzy rzeczy mogą mieć pierwszeństwo przed ustawą:
- Umowa między wami. To, co uzgodniliście przy zawieraniu transakcji.
- Praktyka ustalona między wami. Jeśli od pięciu lat kupujesz u tego samego dostawcy i zawsze robiliście to w określony sposób, ten sposób staje się wiążący, nawet jeśli nigdy go nie zapisaliście.
- Zwyczaj handlowy lub inny zwyczaj. W branżach, w których firmy dużo handlują między sobą, powstają utrwalone zwyczaje. Jeśli zwyczaj jest tak powszechny, że stosują go „wszyscy” w branży, może was wiązać, nawet jeśli nigdy o nim nie rozmawialiście.
Ważna różnica w porównaniu ze sprzedażą konsumencką (forbrukerkjøp): W ustawie o sprzedaży konsumenckiej (forbrukerkjøpsloven) nie można umownie wyłączyć praw kupującego (kjøper). W ustawie o sprzedaży towarów można. Dlatego tak ważne jest, aby przeczytać umowę, gdy sprzedajesz lub kupujesz prywatnie albo jako firma.
Przykłady
Sara sprzedaje swoje stare Volvo Mariusowi przez Finn.no. W ogłoszeniu jest napisane: „sprzedawany w stanie, w jakim się znajduje, zalecana jazda próbna”. Marius odbywa jazdę próbną, kupuje auto za 45 000 kr, a później odkrywa, że sprzęgło jest na wykończeniu. „W stanie, w jakim się znajduje” („som den er”) to klauzula umowna, a ustawa o sprzedaży towarów dopuszcza takie zastrzeżenia (zob. § 19). Marius nie może żądać tyle, ile przy zwykłym zakupie. Może powołać się na wadę (mangel) tylko wtedy, gdy samochód jest w znacznie gorszym stanie, niż wskazywała cena, albo gdy Sara zataiła informacje.
Lars prowadzi małą kawiarnię i od trzech lat kupuje ziarna kawy w tej samej palarni. Zawsze ustalali, że Lars może złożyć reklamację (reklamasjon) złych ziaren w ciągu 7 dni. Nie ma tego w żadnej umowie, po prostu tak zawsze było. Ta praktyka jest wiążąca na podstawie § 3, mimo że ustawa o sprzedaży towarów przewiduje inne terminy. Palarnia nie może nagle powiedzieć: „reklamację musisz złożyć w ciągu 24 godzin”. Nową zasadę trzeba uzgodnić od nowa.
Częste błędy
- Przekonanie, że ustne umowy się nie liczą. Liczą się, ale trudniej je udowodnić
- Nieprzeczytanie umowy przed jej podpisaniem
- Przekonanie, że zwyczaj handlowy dotyczy także konsumentów (forbruker). Zwykle tak nie jest, jeśli narusza prawa konsumenta
- Utożsamianie „zwykle tak robimy” z „tak uzgodniliśmy”. Praktyka musi trwać przez pewien czas i być jasna
Co powinieneś zrobić?
Jeśli nie przeczytasz umowy wystarczająco dokładnie i podpiszesz coś, co osłabia twoje prawa, zwykle jesteś tym związany. Nie możesz potem powiedzieć: „myślałem, że obowiązuje ustawa o sprzedaży towarów”. Umowę można pominąć tylko wtedy, gdy jest oczywiście nieuczciwa (zob. ustawa o umowach (avtaleloven) § 36).
- Przeczytaj całą umowę przed podpisaniem, zwłaszcza „drobny druk” dotyczący reklamacji, odpowiedzialności i terminu dostawy (leveringstid)
- Zapisz to, co uzgodniliście ustnie, jeśli zakup jest duży
- Zapytaj, czy w branży obowiązują określone zasady, które powinieneś znać
- Jako sprzedający (selger): jasno przedstaw zastrzeżenia przed zakupem, a nie po nim