§ 12. Wyjątki od obowiązku zawiadomienia — kiedy windykacja (inkasso) może pominąć zwykłe zasady?
Zwykle zawsze obowiązują obowiązek zawiadomienia i terminy zapłaty z §§ 9–11. Są trzy wyjątki: roszczenia związane z wekslami i czekami, sytuacje, w których w oczywisty sposób próbujesz uchylić się od zapłaty, oraz sporne roszczenia, w których samo prawo do roszczenia zostaje poddane pod rozstrzygnięcie sądu. W praktyce te wyjątki nie dotyczą większości konsumentów (forbruker).
Tłumaczenie maszynowe z języka norweskiego. Obowiązuje tekst norweski. Przeczytaj oryginał po norwesku.Norsk English العربية Polski Українська
Tekst ustawy (tłumaczenie nieoficjalne)
Przepisy §§ 9 do 11 nie mają zastosowania przy dochodzeniu należności (inndriving) z tytułu roszczeń pieniężnych (pengekrav) związanych z wekslem lub czekiem.
Jeżeli wyraźnie wynika, że dłużnik (skyldner) próbuje uchylić się od zapłaty, lub zachodzą inne szczególne okoliczności, można odstąpić od przepisów §§ 9 do 11 w zakresie, w jakim istnieje ryzyko, że możliwości zaspokojenia zostałyby w przeciwnym razie całkowicie lub częściowo utracone.
Jeżeli roszczenie pieniężne jest kwestionowane (bestride), kwestia, czy roszczenie jest zasadne, może zostać poddana pod rozstrzygnięcie sądu bez uprzedniego zastosowania przepisów §§ 9 do 11.
Co to oznacza?
§ 12 to lista wyjątków. Określa, kiedy zwykłe zasady dotyczące zawiadomień i terminów nie obowiązują. Są trzy takie przypadki i ważne jest, aby je zrozumieć — zwłaszcza po to, by odróżnić, co jest zgodne z prawem, a co jest próbą obejścia przepisów.
Wyjątek 1: Weksle i czeki. Weksel to staroświecki instrument płatniczy, w którym zobowiązanie do zapłaty jest „wbudowane” w sam dokument. Czek zna większość osób. Zasada jest taka, że instrumenty te służą do natychmiastowej zapłaty — dlatego wymaganie terminów 14+14 dni nie ma sensu. Wystawiając weksel lub czek, już podpisałeś się pod tym, że jesteś winien pieniądze. Ten wyjątek ma dziś niewielkie znaczenie dla większości osób prywatnych.
Wyjątek 2: Oczywiste uchylanie się od zapłaty. Jeśli wyraźnie okaże się, że świadomie uchylasz się od zapłaty — na przykład jesteś w trakcie wywożenia majątku za granicę, opróżniasz konta bankowe, aby uniknąć zajęcia komorniczego (utlegg), lub istnieją oczywiste oznaki, że uciekasz — firma windykacyjna (inkassoselskap) może poprosić komornika (namsmannen) o szybkie działanie bez przechodzenia przez zwykłe etapy. Poprzeczka jest jednak wysoko. „Wyraźnie wynika” oznacza, że nie wystarczy podejrzenie ani to, że nie odpowiadasz na listy. Wymagane są konkretne, udokumentowane oznaki aktywnego uchylania się od zapłaty.
Wyjątek 3: Roszczenia sporne. Jeśli kwestionujesz roszczenie, sprawa może trafić bezpośrednio do sądu — bez zastosowania ustawy o windykacji §§ 9 do 11. Brzmi to jak niebezpieczny wyjątek, ale nim nie jest: chodzi tu o sytuację, w której obie strony zgadzają się, że kwestia zasadności samego roszczenia zostaje poddana pod rozstrzygnięcie sądu. Nie oznacza to, że firma windykacyjna może pominąć zasady dotyczące zawiadomień i pójść do sądu tylko dlatego, że wniosłeś sprzeciw (innsigelse). Twój sprzeciw to nie to samo, co poddanie roszczenia pod rozstrzygnięcie sądu.
Co nie jest ważnym wyjątkiem?
Tutaj ważne jest, aby znać przypadki nadużywania § 12:
To, że nie odpowiadasz na listy, nie jest uchylaniem się od zapłaty. Wiele firm windykacyjnych próbuje twierdzić, że skoro nie odpowiedziałeś, „jest jasne, że uchylasz się od zapłaty”. To nie wystarcza. Brak odpowiedzi nie jest aktywnym uchylaniem się.
To, że nie zgadzasz się z roszczeniem, nie jest powodem do pominięcia etapów zawiadomienia. Jest wręcz odwrotnie — sprzeciw to Twoje prawo zgodnie z § 10, a firma windykacyjna musi go rozpatrzyć, zanim podejmie dalsze kroki.
To, że roszczenie jest stare, nie jest powodem do pominięcia czegokolwiek. W takim przypadku zastosowanie ma natomiast zasada sześciu miesięcy z § 11.
Przykład
Per jest właścicielem małej firmy. W pewnym momencie pożyczył pieniądze dostawcy, a transakcję sformalizowano wekslem. Dostawca nie oddał pieniędzy, a Per przekazał sprawę firmie windykacyjnej (inkassobyrå). Ponieważ chodzi o weksel, firma windykacyjna może pójść bezpośrednio do komornika bez zawiadomienia o windykacji (inkassovarsel) ani wezwania do zapłaty (betalingsoppfordring). Ma zastosowanie wyjątek z § 12 ust. 1. Eva jest osobą prywatną. Dostała sprawę windykacyjną za rachunek, który jej zdaniem był błędny. Firma windykacyjna argumentowała, że skoro Eva „w oczywisty sposób próbuje uchylić się od zapłaty” (uzasadnienie: nie odpowiadała na listy), ma zastosowanie wyjątek z § 12 ust. 2. Eva złożyła skargę do Komisji ds. Skarg na Windykację (Inkassoklagenemnda). Komisja odwoławcza (nemnd) stwierdziła, że brak odpowiedzi na listy nie jest uchylaniem się od zapłaty — powołanie się na wyjątek było nieważne, a firma windykacyjna naruszyła §§ 9 i 10.
Częste błędy
- Przekonanie, że tylko dlatego, że wniosłeś sprzeciw, firma windykacyjna może pominąć etapy zawiadomienia
- Niewiedza, że „nie odpowiadasz” to nie to samo, co uchylanie się od zapłaty
- Akceptowanie twierdzenia firmy windykacyjnej, że ma zastosowanie § 12 ust. 2, mimo braku rzeczywistych oznak uchylania się
- Niezłożenie skargi do Komisji ds. Skarg na Windykację, gdy uważasz, że wyjątek został zastosowany błędnie
Co powinieneś zrobić?
Firma windykacyjna twierdzi, że może pominąć zasady dotyczące zawiadomień na podstawie § 12? Poproś ją o pisemne wyjaśnienie, która z trzech sytuacji wyjątkowych jej zdaniem zachodzi. Takie żądanie stawia ją w sytuacji, w której musi udokumentować swoje uzasadnienie.
Jeśli nie zgadzasz się z uzasadnieniem, złóż skargę do Komisji ds. Skarg na Windykację i/lub do Norweskiego Urzędu Nadzoru Finansowego (Finanstilsynet). Bezpodstawne zastosowanie § 12 stanowi naruszenie §§ 9, 10 i 11 i może sprawić, że wynagrodzenie windykacyjne (inkassosalær) przepadnie.