§ 63. Co się dzieje w razie upadłości
Jeżeli sprzedający (selger) lub kupujący (kjøper) zostanie objęty postępowaniem niewypłacalnościowym (upadłość (konkurs), postępowanie układowe), stosuje się przepisy rozdziału 7 ustawy o zaspokajaniu wierzycieli — nie wyłącznie ustawę o sprzedaży towarów. To odrębny świat z własnymi zasadami o tym, które roszczenia mają pierwszeństwo, kto co dostaje i czy masa upadłości (bo) może wstąpić w umowę.
Tłumaczenie maszynowe z języka norweskiego. Obowiązuje tekst norweski. Przeczytaj oryginał po norwesku.Norsk English العربية Polski Українська
Tekst ustawy (tłumaczenie nieoficjalne)
Jeżeli jedna ze stron zostanie objęta postępowaniem niewypłacalnościowym, stosuje się przepisy rozdziału 7 ustawy o zaspokajaniu wierzycieli.
Co to oznacza?
Gdy ktoś ogłasza upadłość, sytuacja całkowicie się zmienia. To już nie jest tylko transakcja między dwiema stronami — jest masa upadłości, syndyk i wierzyciele, którzy spierają się o pieniądze. Norweskie prawo ma na to osobny zbiór przepisów: ustawę o zaspokajaniu wierzycieli.
Gdy ustawa o sprzedaży towarów mówi, że „stosuje się przepisy rozdziału 7 ustawy o zaspokajaniu wierzycieli”, oznacza to, że:
- Decyduje masa upadłości: Jeżeli sprzedający ogłosi upadłość po otrzymaniu zapłaty, ale przed dostawą (levering), syndyk może zdecydować, czy masa upadłości wstąpi w umowę i dostarczy towar — czy odmówi. To samo dotyczy sytuacji, gdy upadłość ogłosi kupujący.
- Kolejność roszczeń: Jeżeli jesteś kupującym i zapłaciłeś zaliczkę sprzedającemu, który ogłosił upadłość, musisz zgłosić roszczenie do masy upadłości — i zwykle stoisz daleko w kolejce. Rzadko odzyskujesz całość.
- Prawo wstrzymania towaru w drodze: Jako sprzedający masz pewne możliwości zatrzymania towaru w drodze do kupującego, który ogłosił upadłość (por. § 61).
- Zastaw sprzedawcy: Jeżeli ustanowiłeś zastaw sprzedawcy (salgspant), masz znacznie silniejszą pozycję niż zwykły wierzyciel. Często możesz odebrać towar z powrotem.
W praktyce oznacza to: w razie upadłości prawie zawsze potrzebujesz pomocy adwokata lub dobrej znajomości ustawy o zaspokajaniu wierzycieli. Ustawa o sprzedaży towarów daje ci tylko punkt wyjścia. Jeżeli kupujesz mieszkanie od dewelopera, który ogłosił upadłość, ma zastosowanie gwarancja (garanti) z ustawy o budowie domów mieszkalnych (bustadoppføringslova).
Przykłady
Marius zapłacił 80 000 kr zaliczki za kuchnię na wymiar. Trzy tygodnie później stolarz ogłasza upadłość, nie rozpocząwszy pracy. Marius musi zgłosić roszczenie do masy upadłości zgodnie z ustawą o zaspokajaniu wierzycieli. Jako zwykły wierzyciel prawdopodobnie dostanie niewiele — często poniżej 10 % roszczenia. Większość zaliczki przepadła. Wniosek: uważaj z dużymi zaliczkami dla niepewnych sprzedających. Korzystaj na przykład z rachunku escrow lub dziel płatność na części.
Eva sprzedała towar za 320 000 kr na fakturę (faktura). Kupujący ma problemy i składa wniosek o ogłoszenie upadłości przed zapłatą. Eva dostarczyła towar. Eva musi zgłosić roszczenie. Gdyby ustanowiła zastaw sprzedawcy, mogłaby odebrać towar z powrotem. Bez zastawu sprzedawcy stoi na końcu kolejki. To jeden z powodów, dla których zastaw sprzedawcy jest tak powszechny w obrocie między firmami.
Częste błędy
- Jako kupujący: płacisz duże zaliczki bez zabezpieczenia
- Jako sprzedający: udzielasz kredytu kupieckiego (kreditt) bez zastawu sprzedawcy
- Myślisz, że ustawa o sprzedaży towarów rozwiązuje sytuacje upadłościowe — tak nie jest
- Zbyt długo zwlekasz ze zgłoszeniem roszczenia do masy upadłości
Co powinieneś zrobić?
Gdy pojawiają się oznaki niewypłacalności drugiej strony:
- Szybko skorzystaj z § 61 (wstrzymanie świadczenia) i § 62 (odstąpienie od umowy (heving) przed terminem)
- Skontaktuj się z adwokatem
- Zgłoś roszczenie do masy upadłości, gdy tylko upadłość zostanie ogłoszona
Zapobiegawczo:
- Zastaw sprzedawcy przy sprzedaży na kredyt
- Mniejsze zaliczki albo escrow
- Sprawdź wiarygodność kredytową drugiej strony przed dużymi transakcjami