§ 8. Roszczenie regresowe przedawnia się co do zasady po 1 roku
Jeśli kilka osób jest winnych to samo roszczenie (krav) i jedna z nich zapłaci, osoba, która zapłaciła, nabywa roszczenie regresowe (regresskrav) wobec pozostałych. To roszczenie regresowe przedawnia się co do zasady 1 rok po zapłacie. Roszczenie może jednak istnieć dłużej, jeśli pierwotny termin dawałby więcej czasu.
Tłumaczenie maszynowe z języka norweskiego. Obowiązuje tekst norweski. Przeczytaj oryginał po norwesku.Norsk English العربية Polski Українська
Tekst ustawy (tłumaczenie nieoficjalne)
Jeżeli kilku dłużników odpowiada wobec wierzyciela (fordringshaver) i jeden z nich spełni swoje zobowiązanie, zanim nastąpiło przedawnienie (foreldelse) w stosunku do niego, jego roszczenie regresowe wobec współdłużnika (medskyldner) przedawnia się 1 rok po spełnieniu świadczenia. Roszczenie nie przedawnia się jednak przed upływem terminu przedawnienia (foreldelsesfrist), który przysługiwałby mu, gdyby zaspokojona wierzytelność (fordring) została na niego przeniesiona. Jeżeli wierzytelność wierzyciela wobec współdłużnika była w chwili spełnienia świadczenia przedawniona (foreldet), roszczenie regresowe można dochodzić tylko wtedy, gdy współdłużnik został w rozsądnym terminie powiadomiony o spełnieniu świadczenia. Jeżeli przed spełnieniem świadczenia nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia (fristavbrudd) lub uzgodnione przedłużenie zgodnie z § 28, wymaga się ponadto, aby współdłużnik został o tym powiadomiony w rozsądnym terminie.
Co to oznacza?
§ 8 dotyczy regresu. Regres oznacza, że płacisz więcej niż wynosi Twoja część, a następnie żądasz zwrotu pieniędzy od kogoś, kto również był odpowiedzialny. Zdarza się to często, gdy kilka osób jest winnych to samo roszczenie.
Wyobraź sobie, że trzech przyjaciół wynajmuje razem domek letniskowy i wszyscy odpowiadają za szkody. Wynajmujący żąda 30 000 kr. Jeden z przyjaciół płaci całą kwotę, żeby zamknąć sprawę. Wtedy osoba, która zapłaciła, może żądać od pozostałych ich części. To żądanie nazywa się roszczeniem regresowym.
Zasada z § 8 w skrócie: musisz działać szybko. Roszczenie regresowe przedawnia się co do zasady 1 rok po tym, jak zapłaciłeś. To znacznie krócej niż zwykły 3-letni termin. Ustawa chce, aby rozliczenia między współdłużnikami były załatwiane szybko po tym, jak jeden z nich zapłacił.
Zasada ma jednak zabezpieczenie. Roszczenie nie przedawnia się przed upływem terminu, który miałbyś, gdyby pierwotne roszczenie zostało na Ciebie przeniesione. Przeniesione oznacza, że roszczenie przeszło od pierwotnego wierzyciela (kreditor) na Ciebie. Prościej mówiąc: wstępujesz w roszczenie tej drugiej osoby. Jeśli pierwotny termin daje Ci więcej czasu niż 1 rok, możesz z tego czasu skorzystać.
Następnie pojawia się ważne ograniczenie. Jeśli roszczenie wobec współdłużnika było już przedawnione, gdy zapłaciłeś, możesz żądać regresu tylko wtedy, gdy współdłużnik został w rozsądnym terminie powiadomiony o tym, że zapłaciłeś. To rozsądne. Druga osoba nie powinna nagle zostać zaskoczona ożywieniem starego roszczenia, nie wiedząc, że zapłaciłeś.
Na koniec § 8 stanowi, że jeśli przed zapłatą nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia lub uzgodnione przedłużenie terminu przedawnienia (fristforlengelse), współdłużnik również musi zostać o tym powiadomiony w rozsądnym terminie. Zapobiega to sytuacji, w której jeden dłużnik (skyldner) utrzymuje roszczenie przy życiu w sposób, który później zaskakuje pozostałych.
Czym jest roszczenie regresowe w praktyce?
Roszczenia regresowe są częste, gdy kilka osób ponosi wspólną odpowiedzialność. Mogą to być partnerzy ze wspólnym kredytem. Mogą to być najemcy na tej samej umowie. Mogą to być osoby, które razem coś uszkodziły. Mogą to być członkowie zarządu (styremedlem), osoby objęte odpowiedzialnością solidarną (solidaransvar), poręczyciele (kausjonist) lub współdłużnicy w roszczeniu pieniężnym (pengekrav).
Najważniejsze jest to, że kilka osób odpowiada wobec tego samego wierzyciela. Odpowiadać oznacza być odpowiedzialnym za roszczenie. Jeśli wierzyciel może żądać całej kwoty od jednego z was, a ten jeden zapłaci, pojawia się pytanie o wewnętrzne rozliczenie między wami.
§ 8 nie dotyczy tylko sprawiedliwości moralnej. Dotyczy terminu. Ten, kto płaci, musi szybko zażądać zwrotu od pozostałych. Rok może minąć szybko. Szczególnie jeśli zapłata następuje w stresie, w związku z przeprowadzką, rozstaniem lub upadłością (konkurs).
Ważne jest też rozróżnienie roszczenia zewnętrznego i wewnętrznego. Roszczenie zewnętrzne to roszczenie wierzyciela wobec was. Roszczenie wewnętrzne to późniejsze rozliczenie między wami. § 8 dotyczy wewnętrznego roszczenia regresowego.
Jeśli zapłacisz całe roszczenie, napisz do pozostałych tego samego dnia: „Zapłaciłem wierzycielowi 30 000 kr. Twoja część wynosi 10 000 kr. Żądam zwrotu tej kwoty w ciągu 14 dni.” Dołącz potwierdzenie zapłaty. Wtedy masz dokumentację i od razu zaczynasz działać.
Dlaczego termin wynosi tylko 1 rok?
Ponieważ regres często dotyczy rozliczeń między osobami, które już znają sprawę. Ten, kto płaci, wie, że pozostali istnieją. Wie też, czego dotyczy zapłata. Dlatego ustawa oczekuje szybkiej reakcji.
Krótki termin chroni współdłużników. Nie powinni długo żyć w niepewności po tym, jak sprawa pozornie się zakończyła. Jeśli jedna osoba zapłaci i czeka pięć lat, zanim zażąda zwrotu od pozostałych, trudno będzie udowodnić, co właściwie ustalono. Może ktoś miał zastrzeżenia do roszczenia. Może ktoś uważał, że kwota była za wysoka. Może ktoś chciał zakwestionować odpowiedzialność. Takie sprawy trzeba wyjaśnić szybko.
Jednocześnie 1-roczny termin nie jest całkowicie bezwzględny. Jeśli pierwotna wierzytelność dawałaby w przypadku przeniesienia dłuższy termin, roszczenie regresowe może istnieć dłużej. Ta część przepisu bywa techniczna. W praktyce oznacza jednak, że musisz sprawdzić zarówno zasadę 1 roku, jak i pierwotny termin.
Mimo to nigdy nie zakładaj, że dłuższy termin Cię uratuje. Bezpieczna zasada brzmi: żądaj regresu w ciągu 1 roku. Najlepiej dużo wcześniej.
Co się stanie, jeśli popełnisz błąd?
Jeśli przekroczysz 1-roczny termin, roszczenie regresowe może przepaść. Oznacza to, że możesz zostać sam z zapłatą całego roszczenia, chociaż inni powinni byli pokryć swoją część.
Jeśli zapłacisz roszczenie, które wobec współdłużnika było już przedawnione, również możesz mieć problem. § 8 stanowi, że regresu można wtedy dochodzić tylko, jeśli współdłużnik został w rozsądnym terminie powiadomiony o zapłacie. Powiadomienie nie jest więc tylko kwestią uprzejmości. Może być konieczne, aby zachować roszczenie.
Jeśli przed Twoją zapłatą nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia lub uzgodnione przedłużenie terminu przedawnienia, współdłużnik również musi zostać o tym powiadomiony w rozsądnym terminie. W przeciwnym razie ryzykujesz, że nie będziesz mógł skorzystać z roszczenia regresowego tak, jak sądzisz.
Oznacza to, że powinieneś ostrożnie podchodzić do płacenia całych starych roszczeń bez przemyślenia konsekwencji. Czasem musisz zapłacić, aby uniknąć większych problemów. Ale wtedy musisz od razu zabezpieczyć roszczenie regresowe wobec pozostałych.
Przykłady
Ola, Marius i Jonas wynajmują razem mieszkanie. Wszyscy trzej są wpisani do umowy. Po wyprowadzce wynajmujący żąda 24 000 kr za udokumentowane szkody. Wynajmujący żąda całej kwoty od Oli, ponieważ tylko Ola odpowiada na jego wiadomości. Ola płaci 24 000 kr 1 czerwca 2026. Uważa, że Marius i Jonas powinni zapłacić po 8 000 kr. Ola ma wtedy wobec nich roszczenie regresowe. Zgodnie z § 8 przedawnia się ono co do zasady 1 rok po spełnieniu świadczenia (oppfyllelse). Ola powinien więc zażądać zapłaty przed 1 czerwca 2027. Jeśli Ola poczeka do sierpnia 2027, Marius i Jonas mogą powiedzieć, że roszczenie regresowe jest przedawnione. Ola może mieć wtedy duży problem, mimo że wydaje się sprawiedliwe, by podzielili się rachunkiem.
Sara i jej były mąż mieli wspólny kredyt konsumpcyjny. Po rozstaniu ustalają ustnie, że każde z nich spłaci połowę. Były mąż przestaje płacić. Bank żąda zapłaty od Sary, a Sara spłaca całą pozostałą kwotę, aby uniknąć windykacji (inkasso). Sara ma wtedy możliwe roszczenie regresowe wobec byłego męża. Musi jednak działać szybko. Powinna wysłać pisemne żądanie z dokumentacją zapłaty. Nie powinna czekać tylko dlatego, że sytuacja jest nieprzyjemna. § 8 daje co do zasady 1 rok od dnia, w którym zapłaciła. Jeśli bank przerwał bieg przedawnienia wobec Sary już przed jej zapłatą, może też pojawić się pytanie, czy były mąż został w rozsądnym terminie powiadomiony o przerwaniu biegu przedawnienia. Pokazuje to, dlaczego regres może się skomplikować, gdy stare roszczenia były dochodzone w różny sposób wobec różnych dłużników.
Częste błędy
- Czekanie dłużej niż 1 rok z żądaniem regresu
- Przekonanie, że zawsze obowiązuje zwykły 3-letni termin
- Niepowiadomienie współdłużników o tym, że zapłaciłeś
- Niedołączenie potwierdzenia zapłaty
- Zapłata starego roszczenia bez sprawdzenia, czy roszczenie wobec pozostałych nie było już przedawnione
Co powinieneś zrobić?
Jeśli płacisz wspólne roszczenie, tego samego dnia wyślij pozostałym pisemne powiadomienie. Napisz, ile zapłaciłeś, komu, datę zapłaty i jakiej części żądasz od każdej osoby. Dołącz potwierdzenie zapłaty.
Wyznacz krótki termin zapłaty, na przykład 14 dni. Jeśli nie zapłacą, przypomnij się na piśmie. Nie odkładaj sprawy. Pamiętaj, że 1 rok to według zasady ogólnej termin maksymalny, a nie zalecany czas oczekiwania.
Zanim zapłacisz stare roszczenie, sprawdź, czy roszczenie wobec pozostałych nadal obowiązuje. Jeśli nie masz pewności, powiadom ich przed zapłatą. Napisz, że rozważasz spłatę roszczenia i że będziesz żądać regresu za ich część. Może to uporządkować sprawę.