§ 7. Poręczenie podlega terminowi roszczenia głównego

§ 7 dotyczy poręczenia. Poręczenie oznacza, że osoba lub firma obiecuje zapłacić, jeśli właściwy dłużnik (skyldner) nie zapłaci. Ten, kto jest winien pieniądze w pierwszej kolejności, to dłużnik główny. Ten, kto stoi za nim i gwarantuje spłatę, to poręczyciel lub gwarant.

Typowym przykładem są rodzice, którzy poręczają kredyt swojego dziecka. Bank pożycza pieniądze dziecku. Rodzice obiecują bankowi, że można żądać od nich zapłaty, jeśli dziecko nie zapłaci. Rodzice nie otrzymali więc pożyczki sami, ale wzięli na siebie ryzyko.

§ 7 stanowi, że termin przedawnienia wobec gwaranta liczy się według tych samych zasad co dla roszczenia głównego. Oznacza to, że nie powstaje zupełnie nowy termin tylko dlatego, że roszczenie można skierować także do poręczyciela. Jeśli roszczenie główne przedawnia się po 3 latach, odpowiedzialność gwaranta podlega temu samemu systemowi. Jeśli roszczenie główne przedawnia się po 10 latach, odpowiedzialność gwaranta podlega temu samemu systemowi.

Może to być zaskakujące. Wiele osób sądzi, że termin wobec poręczyciela zaczyna biec dopiero wtedy, gdy wierzyciel rzeczywiście może żądać zapłaty od poręczyciela. Według § 7 tak nie jest. Ustawa wyraźnie mówi, że nie ma znaczenia, że wierzyciel musi najpierw spróbować uzyskać zapłatę od dłużnika głównego.

Dotyczy to także sytuacji, gdy gwarancja jest subsydiarna. Subsydiarna oznacza, że od gwaranta można żądać zapłaty dopiero wtedy, gdy dłużnik główny nie zapłaci. Mówiąc prościej: gwarant stoi w kolejce jako drugi. Jednak w kwestii przedawnienia (foreldelse) to nie pomaga. Termin i tak oblicza się według roszczenia głównego.

To surowa, ale praktyczna zasada. Gdyby termin wobec poręczyciela zaczynał biec dużo później, odpowiedzialność z poręczenia mogłaby wisieć bardzo długo. Dzięki § 7 wszystkie strony muszą pilnować roszczenia głównego. Bank, pożyczkodawca lub wierzyciel musi pilnować terminu. Poręczyciel także powinien to śledzić, ponieważ stare roszczenie może nadal istnieć, jeśli bieg terminu został przerwany.

Kiedy przedawnia się roszczenie wobec poręczyciela?

Roszczenie wobec poręczyciela przedawnia się według tych samych zasad co roszczenie główne. Oznacza to, że najpierw musisz ustalić, czym jest roszczenie główne. Czy to zwykłe roszczenie pieniężne (pengekrav) z 3-letnim terminem? Czy to pożyczka pieniężna (pengelån) z 10-letnim terminem? Czy to roszczenie stwierdzone wyrokiem (dom), z nowym 10-letnim terminem? Gdy to wiesz, możesz ocenić odpowiedzialność z poręczenia.

Nie oznacza to koniecznie, że poręczyciel zawsze jest zwolniony, gdy zwolniony jest dłużnik główny. § 7 trzeba czytać razem z § 25. § 25 stanowi między innymi, że przy poręczeniu lub podobnej gwarancji wierzytelność wobec gwaranta uważa się za przedawnioną (foreldet), gdy przedawnienie nastąpiło w stosunku do dłużnika głównego, zanim wierzytelność została dochodzona wobec gwaranta określonymi krokami. To pokazuje, jak ściśle odpowiedzialność z poręczenia jest powiązana z roszczeniem głównym.

Dla osoby, której przysługuje roszczenie, wniosek jest prosty: musisz pilnować terminu zarówno wobec dłużnika głównego, jak i poręczyciela. Nie powinieneś czekać, aż dłużnik główny przez wiele lat będzie sprawiał problemy, zanim zrobisz coś z gwarancją. Jeśli dopuścisz do przedawnienia roszczenia głównego, gwarancja także może przepaść.

Dla poręczyciela wniosek jest również prosty: powinieneś wiedzieć, co podpisałeś. Poręczenie to nie tylko formalność. Może sprawić, że będziesz odpowiadać za cudze długi. A nawet jeśli nikt nie zażąda od ciebie zapłaty od razu, odpowiedzialność może trwać tak długo jak roszczenie główne.

Jest to szczególnie ważne przy pożyczkach. Jeśli roszczenie główne to pożyczka pieniężna z 10-letnim terminem przedawnienia według § 5, odpowiedzialność z poręczenia także może być związana z tym długim terminem. Jeśli pożyczka zostanie później stwierdzona wyrokiem lub tytułem wykonawczym (tvangsgrunnlag), mogą powstać nowe terminy zgodnie z zasadami o przerwaniu biegu przedawnienia (fristavbrudd) i nowym terminie. Dlatego odpowiedzialność z poręczenia może trwać dłużej, niż poręczyciel początkowo sądzi.

Co oznacza, że gwarancja jest subsydiarna?

Gwarancja subsydiarna oznacza, że wierzyciel nie może od razu zwrócić się bezpośrednio do gwaranta. Wierzyciel musi najpierw spróbować uzyskać pieniądze od dłużnika głównego. Jeśli dłużnik główny nie zapłaci, można żądać zapłaty od gwaranta.

Brzmi to jak silna ochrona. I jest to ochrona przed zbyt wczesnym żądaniem zapłaty. Ale nie jest to odrębna zasada przedawnienia. § 7 mówi, że dla obliczenia terminu nie ma znaczenia, że spełnienia świadczenia nie można żądać od gwaranta, zanim bezskutecznie nie podjęto próby uzyskania zapłaty od dłużnika głównego.

W praktyce oznacza to, że termin może biec, nawet jeśli wierzyciel nie może jeszcze żądać pieniędzy od gwaranta. Może się to wydawać dziwne. Ale ustawa wiąże termin z wierzytelnością główną. Wierzytelność główna to samo roszczenie. Gwarancja jest zabezpieczeniem tego roszczenia.

Jeśli jesteś gwarantem, nie myśl więc: „Nie dostałem jeszcze żądania zapłaty, więc termin nie zaczął biec”. To może być błąd. Termin mógł już zacząć biec, ponieważ roszczenie główne stało się wymagalne.

Jeśli jesteś wierzycielem, nie myśl: „Mogę poczekać z poręczycielem, aż wypróbuję wszystko inne”. To także może być błąd. Musisz zadbać o to, aby bieg przedawnienia został przerwany na czas.

Co się stanie, jeśli popełnisz błąd?

Jeśli jesteś wierzycielem i przeoczysz § 7, możesz stracić gwarancję. To może być poważne. Poręczenie lub gwarancja to często powód, dla którego czułeś się bezpiecznie przy zawieraniu umowy. Ale zabezpieczenie niewiele jest warte, jeśli pozwolisz, by termin przedawnienia upłynął.

Jeśli jesteś poręczycielem i nie rozumiesz § 7, możesz się zdziwić. Ktoś może zażądać od ciebie zapłaty długo po tym, jak dłużnik główny przestał płacić. Jednocześnie możesz mieć zarzuty, jeśli roszczenie jest przedawnione. Dlatego zawsze proś o zestawienie: czym jest roszczenie główne, kiedy stało się wymagalne, jakie przerwania biegu przedawnienia nastąpiły i dlaczego wierzyciel uważa, że roszczenie nadal istnieje?

Jeśli jesteś dłużnikiem głównym, powinieneś wiedzieć, że poręczyciel może zostać w to wciągnięty, jeśli nie zapłacisz. Może to powodować problemy w rodzinie i w przyjaźni. Wiele poręczeń udzielanych jest właśnie między osobami, które sobie ufają. Dlatego nie należy pochopnie udzielać poręczenia.

Jeśli jesteś wierzycielem, od pierwszego dnia kontroluj terminy. Zapisz termin płatności (forfallsdato) roszczenia głównego. Zapisz, kto jest poręczycielem lub gwarantem. Podejmij działania na obu frontach, zanim termin się zbliży.

Jeśli jesteś poręczycielem, poproś o kopię umowy pożyczki (låneavtale), gwarancji i harmonogramu spłat. Powinieneś znać maksymalną kwotę, za którą możesz odpowiadać. Poproś też o powiadomienie, jeśli dłużnik główny naruszy umowę.

Jeśli otrzymasz żądanie zapłaty jako poręczyciel, poproś o dokumentację. Zapytaj, kiedy roszczenie główne stało się wymagalne. Zapytaj, czy bieg przedawnienia został przerwany. Zapytaj, czy dłużnik główny nadal odpowiada za dług. Zapytaj, na jakim przepisie opiera się wierzyciel. Nie płać, zanim nie zrozumiesz, za co płacisz.