§ 19. Przypozwanie może chronić roszczenie wobec kilku dłużników

§ 19 dotyczy sytuacji, w której jest kilku możliwych dłużników. Czasem wiesz, że za to samo roszczenie może odpowiadać kilka osób lub firm. Być może masz roszczenie zarówno wobec wykonawcy głównego, jak i podwykonawcy. Być może kilka osób podpisało się pod tą samą odpowiedzialnością. Być może nie wiesz, kogo z nich sąd ostatecznie uzna za odpowiedzialnego.

Wtedy możesz mieć problem z terminem. Wszczynasz sprawę przeciwko jednemu z nich w terminie. Ale co z pozostałymi? Jeśli poczekasz, aż sprawa się zakończy, termin przedawnienia (foreldelsesfrist) wobec pozostałych może już upłynąć. § 19 daje rozwiązanie: przypozwanie.

Przypozwanie oznacza, że zawiadamiasz osobę lub firmę, że toczy się postępowanie sądowe, które może mieć dla niej znaczenie. Zawiadomienie musi zostać przekazane w sposób określony w ustawie o postępowaniu cywilnym § 15-9. Zwykły SMS nie wystarczy. Musi to być prawidłowe, formalne zawiadomienie.

Ustęp pierwszy stanowi, że jeśli w terminie wszcząłeś dochodzenie zgodnie z § 15 lub § 16 pkt 1 przeciwko jednemu z kilku dłużników, roszczenie może zostać uznane za dochodzone w terminie także wobec pozostałych. Muszą jednak zostać spełnione trzy warunki.

Po pierwsze, sprawa przeciwko jednemu dłużnikowi musi zostać wszczęta w terminie. Mogą to być kroki prawne (rettslige skritt) zgodnie z § 15 albo sprawa przed organem administracji (forvaltningsorgan) zgodnie z § 16 pkt 1.

Po drugie, musisz zawiadomić pozostałych, zanim nastąpi przedawnienie. To ważne. Przypozwanie na podstawie § 19 trzeba wysłać, zanim upłynie termin wobec pozostałych.

Po trzecie, musisz później dochodzić roszczenia wobec danej osoby w ciągu 1 roku od zakończenia pierwszej sprawy. Sprawa może zakończyć się ugodą, wyrokiem lub w inny sposób. Nie masz więc nieograniczonego czasu. Przypozwanie daje ci pomost, a nie wieczną przerwę.

Ustęp drugi stanowi, że ta sama zasada obowiązuje, gdy roszczenie zależy od stosunku prawnego, w sprawie którego wniesiono pozew przez ciebie lub przeciwko tobie. Oznacza to, że zasadę można stosować także wtedy, gdy twoje roszczenie zależy od wyniku innej sprawy. Jeśli wyrok w innej sprawie rozstrzyga o podstawie twojego roszczenia, przypozwanie może być ważne.

Kiedy potrzebujesz przypozwania?

Potrzebujesz przypozwania, gdy odpowiedzialnych może być kilka stron, a ty nie chcesz lub nie możesz pozwać wszystkich od razu. Może tak być, ponieważ podział odpowiedzialności jest niejasny. Może tak być, ponieważ chcesz najpierw wyjaśnić sprawę z jedną stroną. Może tak być, ponieważ inna strona staje się istotna dopiero wtedy, gdy przegrasz lub nie uzyskasz zaspokojenia.

Typowym przykładem jest sprawa budowlana. Po pracach w twoim mieszkaniu powstała szkoda. Być może odpowiada wykonawca główny. Być może odpowiada podwykonawca. Być może odpowiada doradca. Jeśli pozwiesz tylko wykonawcę głównego, roszczenie wobec pozostałych może ulec przedawnieniu w trakcie sprawy. Wtedy przypozwanie na podstawie § 19 może być konieczne.

Innym przykładem jest odpowiedzialność solidarna (solidaransvar). Kilku dłużników może odpowiadać za to samo roszczenie. Decydujesz się dochodzić go od jednego. Wtedy powinieneś rozważyć, czy pozostałych trzeba zawiadomić, aby zapobiec przedawnieniu.

Przypozwanie jest ważne także przy regresie. Jeśli jedna strona może zostać uznana za odpowiedzialną i później chce dochodzić roszczeń od innych, pozostali powinni zostać zawiadomieni. § 8 zawiera odrębne przepisy o regresie, ale § 19 może mieć znaczenie, gdy dochodzenie zostało już wszczęte i w sprawę zaangażowanych jest kilku dłużników.

Najważniejsze, żeby nie czekać. Przypozwanie musi zostać przekazane, zanim nastąpi przedawnienie. Jeśli wyślesz zawiadomienie dopiero po tym, jak roszczenie wobec drugiej strony uległo przedawnieniu, § 19 nie pomoże.

Co oznacza „dochodzone w terminie”?

„Dochodzone w terminie” oznacza, że roszczenie zostało zgłoszone w terminie w sposób, który przerywa przedawnienie. Mówiąc prościej: podjąłeś właściwy krok, zanim upłynął termin.

§ 19 stanowi, że roszczenie uważa się za dochodzone w terminie wobec pozostałych dłużników, jeśli warunki są spełnione. Oznacza to, że uzyskujesz pewnego rodzaju ochronę terminu wobec nich, nawet jeśli nie wszcząłeś od razu pełnej sprawy przeciwko nim.

Ochrona ta jest jednak warunkowa. Musisz później dochodzić roszczenia wobec nich w ciągu 1 roku od zakończenia pierwszej sprawy. Jeśli tego nie zrobisz, ochrona może przepaść.

Dlatego powinieneś pilnować daty zakończenia. Kiedy zawarto ugodę? Kiedy wydano wyrok lub kiedy stał się prawomocny? Kiedy sprawę umorzono? Kiedy zakończyła się w inny sposób? § 19 mówi „w ciągu 1 roku od zakończenia sprawy”. Nie czekaj do ostatniego miesiąca.

Co musi zawierać przypozwanie?

§ 19 odsyła do ustawy o postępowaniu cywilnym § 15-9. Oznacza to, że zawiadomienie musi zostać przekazane w określony, formalny sposób. W objaśnieniu Rettsregel najważniejsze jest to: zawiadomienie musi poinformować drugą stronę o postępowaniu oraz o tym, że sprawa może mieć dla niej znaczenie.

Opisz, jaka sprawa została wszczęta, kto jest stroną, czego dotyczy roszczenie i dlaczego zawiadamiany może zostać nią dotknięty. Wyraźnie zaznacz też, że chcesz zachować roszczenia lub prawa wobec zawiadamianego.

Należy to zrobić na piśmie. Powinna istnieć możliwość udokumentowania, kiedy zawiadomienie zostało wysłane i odebrane. Skorzystaj z pomocy adwokata, jeśli sprawa jest duża lub skomplikowana. Przypozwanie jest czynnością formalną. Niejasny e-mail może okazać się niewystarczający.

Jeśli otrzymasz przypozwanie, potraktuj je poważnie. Nie musi to oznaczać, że zostałeś pozwany. Oznacza jednak, że sprawa może mieć dla ciebie znaczenie i że ktoś próbuje chronić roszczenie wobec ciebie. Przeczytaj zawiadomienie uważnie i rozważ, czy musisz przystąpić do sprawy, śledzić ją lub zabezpieczyć dowody.

Co się stanie, jeśli popełnisz błąd?

Jeśli nie zawiadomisz pozostałych dłużników w terminie, roszczenie wobec nich może ulec przedawnieniu w trakcie sprawy przeciwko pierwszemu. Wtedy możesz zostać bez nikogo, od kogo mógłbyś dochodzić roszczenia, nawet jeśli w rzeczywistości odpowiedzialny był ktoś inny.

Jeśli zawiadomisz prawidłowo, ale nie podejmiesz dalszych kroków w ciągu 1 roku od zakończenia sprawy, i tak możesz stracić roszczenie. § 19 wymaga obu rzeczy: zawiadomienia przed przedawnieniem i późniejszego dochodzenia roszczenia w ciągu 1 roku.

Jeśli zawiadomienie jest zbyt niejasne lub zostało wysłane nieprawidłowo, może powstać spór, czy wywołało skutek. Przypozwanie należy więc traktować jako formalny dokument, a nie zwykłą korespondencję.

Jeśli masz sprawę z kilkoma możliwymi odpowiedzialnymi, sporządź listę wszystkich. Dla każdej osoby lub firmy oceń termin przedawnienia, możliwą odpowiedzialność i potrzebę przypozwania.

Jeśli wszczynasz sprawę przeciwko jednemu, rozważ przypozwanie pozostałych, zanim upłynie termin. Nie czekaj, aż wyjaśni się, kto rzeczywiście odpowiada. Wtedy może być za późno.

Gdy pierwsza sprawa się zakończy, wpisz do kalendarza nowy termin: 1 rok. Jeśli chcesz dochodzić roszczeń wobec zawiadomionych, musisz to zrobić w tym terminie.