§ 32. Zmiany w innych ustawach w chwili wejścia w życie ustawy o przedawnieniu

§ 32 nie jest zwykłym przepisem o terminach przedawnienia (foreldelsesfrist). Nie mówi, kiedy roszczenie (krav) ulega przedawnieniu. Nie mówi, jak przerwać bieg terminu. Nie mówi, co dzieje się z odsetkami (renter), zastawem (pant) czy poręczeniem (kausjon). Jest technicznym przepisem końcowym.

Gdy uchwalono ustawę o przedawnieniu, trzeba było uporządkować inne ustawy. Starą ustawę o przedawnieniu z 1896 roku i inne przepisy trzeba było zmienić lub uchylić. § 32 był miejscem, w którym zebrano takie zmiany.

W obecnym tekście ustawy widzisz tylko sformułowanie: „Od dnia wejścia w życie ustawy wprowadza się następujące zmiany w pozostałym ustawodawstwie: – – –”. Kreski oznaczają, że konkretne zmiany nie są w ten sam sposób w pełni przytoczone w aktualnym tekście ustawy. Zostały już wprowadzone. Lovdata i inne zbiory przepisów często pokazują takie przepisy zmieniające w skróconej formie, ponieważ zmiany spełniły już swoje zadanie.

Jest to w ustawach powszechne. Ustawa może zawierać przepisy materialne i przepisy techniczne. Przepisy materialne mówią, czego możesz żądać, jakie terminy obowiązują i co się dzieje, gdy termin upłynie. Przepisy techniczne mogą dotyczyć wejścia w życie, przepisów przejściowych i zmian w innych ustawach. § 32 jest przepisem technicznym.

Jeśli oceniasz dziś konkretne roszczenie pieniężne (pengekrav), § 32 prawie nigdy nie jest miejscem, od którego należy zacząć. Lepiej zajrzyj do § 2 o długości terminu, § 3 o tym, kiedy termin zaczyna biec, do przepisów szczególnych w §§ 4 do 13, do przepisów o przerwaniu biegu w §§ 14 do 19, do przepisów o nowym terminie w §§ 20 do 23 oraz do skutków w §§ 24 do 27.

Jednak § 32 mówi coś ważnego o roli ustawy. Ustawa o przedawnieniu zastąpiła i uporządkowała starsze przepisy. Miała zebrać i unowocześnić przepisy o przedawnieniu (foreldelse). Gdy wprowadza się nową ustawę główną, ustawodawca często musi zmienić wiele innych ustaw, aby system był spójny.

Dlaczego w paragrafie są tylko kreski?

Ponieważ zmiany zostały już wprowadzone w innych miejscach. Gdy ustawę uchwalono, § 32 zawierał konkretne zmiany w innych przepisach. Późniejsze zbiory przepisów często pokazują takie listy zmian jako „– – –”, ponieważ tekst nie ma już samodzielnego praktycznego znaczenia w codziennym stosowaniu.

Traktuj to jak pokwitowanie porządków. Ustawodawca powiedział: „Gdy ta ustawa zacznie obowiązywać, zmieniamy też te inne ustawy.” Gdy zmiany zostały wprowadzone, nie wszystkie szczegóły muszą znajdować się w tekście jednolitym, który zwykle czytasz.

Nie oznacza to, że § 32 został w jakiś tajemniczy sposób uchylony. Oznacza tylko, że przepis spełnił swoje zadanie. Ma charakter historyczny i techniczny.

Dla zwykłego czytelnika może to wyglądać dziwnie. Oczekuje się, że paragraf ma treść. Ale w tekstach ustaw jest to powszechne. Szczególnie w starszych ustawach często spotkasz przepisy zmieniające z kreskami, przypisami lub skróconym tekstem.

Nie szukaj więc w § 32 ukrytego terminu. Nie ma tam żadnego zwykłego przepisu o przedawnieniu.

Czy § 32 ma znaczenie dla starych roszczeń?

Co do zasady nie bezpośrednio. Jeśli oceniasz stare roszczenia z okresu około 1980 roku, ważniejszy jest § 31. § 31 mówi, kiedy ustawa weszła w życie i jak należało traktować roszczenia powstałe wcześniej. § 32 dotyczy raczej zmian w innych ustawach.

Pośrednio jednak § 32 może mieć znaczenie historyczne. Ponieważ zmienił inne przepisy, może wyjaśniać, dlaczego stare przepisy zniknęły lub zostały zmienione. Jeśli badasz dawniejsze prawo przedawnienia, § 32 może być przydatny do zrozumienia historii ustawy.

Dla praktycznych roszczeń dzisiaj § 32 zwykle nie ma znaczenia. Nie daje ci terminu. Nie daje ci dodatkowego terminu (tilleggsfrist). Nie daje ci sposobu na przerwanie biegu przedawnienia. Mówi tylko, że inne przepisy zostały zmienione, gdy ustawa zaczęła obowiązywać.

Jeśli ktoś powołuje się na § 32 w zwykłej sprawie windykacyjnej, sprawie dotyczącej pożyczki lub sprawie o odszkodowanie (erstatning), zachowaj ostrożność. Właściwe przepisy znajdują się prawie zawsze wcześniej w ustawie.

Co oznacza „uchylenie lub zmiana innych ustaw”?

Oznacza, że ustawa o przedawnieniu albo usunęła stare przepisy, albo je zmieniła. Uchylenie oznacza, że przepis lub ustawa przestaje obowiązywać. Zmiana oznacza, że tekst innej ustawy zostaje dostosowany.

Gdy uchwalono nową ustawę główną o przedawnieniu, naturalne było uchylenie starej ustawy o przedawnieniu i dostosowanie innych przepisów. W przeciwnym razie w systemie mógłby powstać bałagan. Stare i nowe przepisy mogłyby sobie przeczyć. Wierzyciele (kreditor) i dłużnicy (skyldner) mogliby nie mieć pewności, jakie terminy obowiązują.

Ustawodawca często wykorzystuje do tego przepisy końcowe. Najpierw są zwykłe przepisy. Potem wejście w życie. Na końcu zmiany w innych ustawach. Ustawa o przedawnieniu ma właśnie taką strukturę.

Dlatego § 32 znajduje się na samym końcu. Nie jest przepisem, który stosuje się w pierwszej kolejności. Zamyka ustawę.

Co się stanie, jeśli popełnisz błąd?

Jeśli źle zrozumiesz § 32, możesz szukać odpowiedzi w złym miejscu. Możesz tracić czas na przepis, który nie pomoże ci w sprawie twojego roszczenia. W najgorszym razie możesz przeoczyć rzeczywisty termin przedawnienia.

Jeśli uznasz, że ustawa nie obowiązuje, bo w § 32 są kreski, możesz nie powołać się na przedawnienie albo nie przerwać biegu terminu. To może drogo kosztować. Kreski nie oznaczają, że brakuje ustawy. Oznaczają, że lista zmian ma charakter historyczny.

Jeśli zajmujesz się historią prawa, możesz też popełnić odwrotny błąd: przeoczyć, że § 32 odnosi się do ważnych zmian w ustawach. Wtedy powinieneś odnaleźć pierwotny tekst ustawy i materiały legislacyjne.

Jeśli masz konkretne roszczenie, nie zaczynaj od § 32. Zacznij od ustalenia, jakiego rodzaju jest to roszczenie. Zastosuj § 2 i § 3 albo odpowiedni przepis szczególny. Następnie sprawdź, czy bieg przedawnienia został przerwany.

Jeśli zastanawiasz się nad przejściem ze starej ustawy na nową, przeczytaj § 31. Ma on znaczenie dla wejścia w życie i starych roszczeń. § 32 dotyczy wyłącznie zmian w innych ustawach.

Jeśli zajmujesz się historią ustaw, odszukaj pierwotną wersję ustawy i sprawdź, jakie zmiany faktycznie zawierał § 32 w chwili jej uchwalenia.