§ 30. Przepisy szczególne w innych ustawach mogą mieć pierwszeństwo
Jeśli inna ustawa przewiduje własne terminy przedawnienia (foreldelsesfrister) lub szczególne przepisy o przedawnieniu (foreldelse), ustawa o przedawnieniu (foreldelsesloven) obowiązuje tylko w takim zakresie, w jakim pasuje. Przepis szczególny w innej ustawie może mieć pierwszeństwo. Dlatego zawsze musisz sprawdzić, czy do twojego roszczenia (krav) nie mają zastosowania przepisy szczególne.
Tłumaczenie maszynowe z języka norweskiego. Obowiązuje tekst norweski. Przeczytaj oryginał po norwesku.Norsk English العربية Polski Українська
Tekst ustawy (tłumaczenie nieoficjalne)
Jeżeli w innej ustawie ustanowiono szczególne terminy przedawnienia lub inne szczególne przepisy o przedawnieniu dla określonych wierzytelności (fordringer), przepisy niniejszej ustawy stosuje się w takim zakresie, w jakim co innego nie wynika z tej innej ustawy lub ze szczególnego charakteru danego stosunku.
Co to oznacza?
§ 30 dotyczy relacji między ustawą o przedawnieniu a innymi ustawami. Ustawa o przedawnieniu jest główną ustawą o przedawnieniu roszczeń. Nie zawsze jednak daje pełną odpowiedź. Niektóre roszczenia mają własne przepisy w innych ustawach. Wtedy musisz najpierw zastosować przepis szczególny.
To praktyczny i ważny przepis. Wiele osób popełnia błąd: otwiera ustawę o przedawnieniu, znajduje 3-letni termin w § 2 i dochodzi do wniosku, że wszystkie roszczenia przedawniają się po 3 latach. Tak nie jest. Sama ustawa o przedawnieniu zawiera kilka przepisów szczególnych, a inne ustawy mogą mieć ich jeszcze więcej.
§ 30 mówi, że jeśli inna ustawa przewiduje szczególne terminy przedawnienia lub inne szczególne przepisy o przedawnieniu dla określonych roszczeń, ustawa o przedawnieniu obowiązuje tylko w takim zakresie, w jakim co innego nie wynika z tej innej ustawy lub ze szczególnego charakteru danego stosunku.
„Szczególne terminy przedawnienia” oznaczają własne terminy dla określonych roszczeń. „Inne szczególne przepisy” mogą dotyczyć tego, kiedy termin zaczyna biec, jak go przerwać, kto może się na niego powołać albo jaki skutek ma przedawnienie.
„Szczególny charakter stosunku” oznacza, że rodzaj roszczenia może przemawiać za tym, że przepisy ustawy o przedawnieniu nie pasują w pełni. To bardziej otwarte sformułowanie. Oznacza, że musisz przyjrzeć się, jakiego rodzaju stosunek prawny wchodzi w grę. Niektóre rozwiązania mają własne cele, przez które ustawę o przedawnieniu trzeba do nich dostosować.
§ 30 przypomina § 1, ale wraca do tej samej kwestii na końcu ustawy. § 1 mówi, że roszczenia przedawniają się według ustawy o przedawnieniu, o ile ustawa nie stanowi inaczej. § 30 wyjaśnia, jak ustawa działa, gdy rzeczywiście istnieją inne przepisy ustawowe. Te dwa przepisy są ze sobą powiązane.
Czy zawsze muszę sprawdzać inne ustawy?
Tak, jeśli twoje roszczenie wynika z dziedziny, która ma własne przepisy. Zawsze warto zapytać: czy istnieje ustawa szczególna dla tego roszczenia? Jeśli tak, trzeba ją sprawdzić.
Na przykład roszczenia z zakresu transportu, ubezpieczeń, stosunku pracy, świadczeń (ytelser) publicznych, podatków, opłat, prawa morskiego, lotnictwa, prawa spółek i innych dziedzin szczególnych mogą mieć własne przepisy. Niektóre z nich to przepisy o przedawnieniu. Inne to terminy reklamacji (reklamasjonsfrister) lub terminy na wniesienie pozwu. Nie wolno ich mylić, ale mogą być równie ważne.
Termin reklamacji to termin na złożenie skargi. Termin przedawnienia to termin na zachowanie roszczenia. Możesz utracić roszczenie, jeśli złożysz reklamację za późno, nawet jeśli termin przedawnienia jeszcze nie upłynął. Możesz też złożyć reklamację w terminie, a mimo to stracić roszczenie, jeśli nie przerwiesz biegu przedawnienia. Dlatego często musisz sprawdzać kilka terminów jednocześnie.
§ 30 nie oznacza, że ustawa o przedawnieniu traci znaczenie. Często ustawa o przedawnieniu ma zastosowanie uzupełniająco. Oznacza to, że wypełnia luki tam, gdzie ustawa szczególna nie stanowi inaczej. Jeśli inna ustawa ma własny termin, stosujesz go. Jeśli nie mówi, jak przerwać bieg terminu, przepisy ustawy o przedawnieniu o przerwaniu biegu przedawnienia mogą nadal obowiązywać, jeśli pasują.
Co oznacza „w takim zakresie”?
Słowa „w takim zakresie” oznaczają, że ustawa o przedawnieniu może obowiązywać częściowo. Nie zawsze jest to kwestia „wszystko albo nic”. Inna ustawa może mieć jeden przepis szczególny, a w pozostałym zakresie stosuje się ustawę o przedawnieniu.
Wyobraź sobie, że ustawa szczególna mówi, że roszczenie trzeba zgłosić w ciągu 1 roku, ale nic nie mówi o obliczaniu terminu. Wtedy do obliczenia terminu można być może zastosować § 29 ustawy o przedawnieniu, jeśli pasuje. Albo ustawa szczególna może określać, kiedy termin zaczyna biec, a ustawa o przedawnieniu – jak przerwać jego bieg.
Właśnie dlatego § 30 jest ważny. Nie mówi po prostu „inne ustawy zawsze mają pierwszeństwo”. Mówi, że ustawa o przedawnieniu obowiązuje w takim zakresie, w jakim co innego nie wynika z innej ustawy lub ze szczególnego charakteru stosunku. Musisz więc porównać przepisy.
Dla zwykłego czytelnika oznacza to: zacznij od ustawy o przedawnieniu, ale nie poprzestawaj na niej, jeśli roszczenie pochodzi z dziedziny szczególnej. Znajdź ustawę szczególną. Sprawdź, czy ma własne terminy. Stosuj ustawę o przedawnieniu tam, gdzie ustawa szczególna nie stanowi inaczej.
Czym przedawnienie różni się od innych terminów?
To jedna z najważniejszych rzeczy do zrozumienia. Nie wszystkie terminy są terminami przedawnienia. Niektóre to terminy reklamacji. Niektóre to terminy odwołania. Niektóre to terminy na wniesienie pozwu. Niektóre to terminy zgłaszania wierzytelności (meldefrister).
Reklamacja (reklamasjon) oznacza, że zgłaszasz wadę. Jeśli kupisz towar z wadą (mangel), musisz złożyć reklamację w określonych terminach. To nie to samo co przedawnienie. Możesz złożyć reklamację w terminie, a mimo to nadal pilnować terminu przedawnienia roszczenia pieniężnego (pengekrav).
Termin odwołania oznacza termin na zaskarżenie decyzji lub rozstrzygnięcia. Jeśli odwołasz się za późno, odwołanie może zostać odrzucone. To również nie zawsze jest to samo co przedawnienie.
Termin na wniesienie pozwu oznacza, że musisz wnieść sprawę do sądu w określonym terminie. Może on być krótszy lub surowszy niż zwykłe przedawnienie. Jeśli inna ustawa przewiduje taki termin, § 30 może sprawić, że będzie miał on pierwszeństwo.
Termin zgłaszania wierzytelności może dotyczyć zgłoszenia roszczenia do masy, w odpowiedzi na publiczne wezwanie wierzycieli (proklama) lub do ubezpieczyciela. To również może wpływać na roszczenie. Dlatego nie wystarczy zapytać: „Czy roszczenie jest przedawnione (foreldet)?” Musisz też zapytać: „Czy istnieją inne terminy?”
Co się stanie, jeśli popełnisz błąd?
Jeśli zastosujesz zły termin, możesz stracić roszczenie. Może się tak stać, ponieważ ustawa szczególna ma krótszy termin niż ustawa o przedawnieniu. Może się też tak stać, ponieważ ustawa szczególna wymaga określonego działania, a ty zrobiłeś coś innego.
Jeśli pilnujesz tylko terminu reklamacji, a nie terminu przedawnienia, również możesz przegrać. Mogłeś prawidłowo złożyć reklamację, a mimo to dopuścić, by roszczenie stało się zbyt stare.
Jeśli sądzisz, że ustawa o przedawnieniu nie obowiązuje, bo istnieje inna ustawa, możesz popełnić odwrotny błąd. Ustawa o przedawnieniu może nadal obowiązywać uzupełniająco. Wtedy mogą być ci potrzebne przepisy o przerwaniu biegu przedawnienia (fristavbrudd), nowym terminie lub obliczaniu terminów.
32
Przykłady
Kari ma roszczenie wynikające z umowy. Znajduje § 2 ustawy o przedawnieniu i widzi, że główny termin wynosi 3 lata. Myśli, że zawsze ma on zastosowanie. Umowa dotyczy jednak dziedziny, w której ustawa szczególna przewiduje własny termin. Wtedy Kari musi zastosować § 30. Jeśli inna ustawa ma szczególny termin przedawnienia lub inny szczególny przepis o przedawnieniu, ma on pierwszeństwo w zakresie, w jakim sięga. Ustawę o przedawnieniu stosuje się tylko uzupełniająco. Kari nie powinna więc wyciągać wniosków, zanim nie sprawdzi ustawy szczególnej. Jeśli zastosuje zły termin, może albo uznać, że straciła roszczenie, które nadal jej przysługuje, albo sądzić, że ma roszczenie, które już przepadło.
Marius kupuje używany samochód i odkrywa wadę. Składa reklamację u sprzedawcy. Myśli, że skoro złożył reklamację, wszystko jest bezpieczne. Reklamacja i przedawnienie to jednak nie to samo. Jeśli Marius chce żądać pieniędzy, obniżki ceny (prisavslag) lub odszkodowania (erstatning), musi również pilnować przepisów o przedawnieniu. Jednocześnie musi sprawdzić przepisy o sprzedaży dotyczące reklamacji i innych terminów. § 30 przypomina mu, że ustawa o przedawnieniu nie zawsze działa samodzielnie. To częsty błąd w sprawach konsumenckich. Ludzie składają reklamację w terminie, ale nie dochodzą dalej roszczenia, zanim przedawnienie stanie się problemem.
Częste błędy
- Stosowanie 3-letniego terminu bez sprawdzenia ustawy szczególnej
- Mylenie terminu reklamacji z terminem przedawnienia
- Przekonanie, że skarga do drugiej strony zawsze przerywa bieg przedawnienia
- Nieczytanie przepisów szczególnych dla rodzaju roszczenia, którego dotyczy sprawa
- Przekonanie, że ustawa o przedawnieniu obowiązuje albo w całości, albo wcale
Co powinieneś zrobić?
Zacznij od ustalenia, jakie to roszczenie. Jakiego rodzaju jest to roszczenie? Pożyczka? Faktura (faktura)? Odszkodowanie? Zakup? Praca? Najem? Ubezpieczenie? Decyzja publiczna?
Następnie ustal dziedzinę prawa. Sprawdź, czy ustawa szczególna przewiduje własne terminy. Szukaj słów takich jak przedawnienie, termin na wniesienie pozwu, reklamacja, zgłoszenie, termin odwołania i wygaśnięcie.
Stosuj ustawę o przedawnieniu razem z przepisami szczególnymi. Jeśli przepis szczególny mówi coś innego, stosuj się do niego. Jeśli przepis szczególny milczy, stosujesz ustawę o przedawnieniu tam, gdzie pasuje.