§ 23. Przerwanie i rozstrzygnięcie za granicą

§ 23 dotyczy roszczeń dochodzonych za granicą. Może tak być, ponieważ dłużnik mieszka w innym kraju. Może tak być, ponieważ umowa wskazuje na inny kraj. Może tak być, ponieważ sprawa w naturalny sposób należy do tamtego kraju. Ustawa o przedawnieniu musi wtedy odpowiedzieć na praktyczne pytanie: czy kroki podjęte za granicą działają także w Norwegii?

Odpowiedź brzmi: tak, jeśli warunki są spełnione. Jeśli przed upływem norweskiego terminu przedawnienia podejmiesz krok przerywający w obcym państwie, przerwanie może działać także w Norwegii. Sprawa musi jednak zostać wniesiona tam, gdzie istnieje uzasadniona właściwość sądu.

Właściwość sądu oznacza, gdzie sprawa może być rozpatrywana. Uzasadniona właściwość sądu oznacza, że musi istnieć rozsądny i prawnie akceptowalny związek z krajem lub miejscem, w którym wnosisz sprawę. Nie możesz po prostu wybrać przypadkowego kraju, żeby spróbować uratować termin.

Krok przerywający musi być rodzaju wymienionego w § 15 lub § 16 pkt 1. Oznacza to zazwyczaj kroki prawne (rettslige skritt) w celu uzyskania wyroku (dom) lub podobnego rozstrzygnięcia albo sprawę przed organem administracji (forvaltningsorgan) mającym szczególne uprawnienie do rozstrzygnięcia sporu. Nieformalne listy do dłużnika za granicą nie wystarczą według § 23.

Gdy warunki są spełnione, przerwanie wywołuje skutek w Norwegii, dopóki trwa dochodzenie. Oznacza to, że roszczenie nie przedawnia się w Norwegii, dopóki sprawa jest rozpatrywana za granicą.

Jeśli sprawa zagraniczna nie prowadzi do ugody ani rozstrzygnięcia co do istoty, stosuje się odpowiednio § 22 pkt 1. Oznacza to, że możesz otrzymać 1-roczny dodatkowy termin (tilleggsfrist) po zakończeniu sprawy, tak samo jak przy odrzuceniu sprawy lub braku rozstrzygnięcia co do istoty w Norwegii.

Ustęp drugi dotyczy wyniku sprawy. Jeśli roszczenie zostanie stwierdzone ugodą sądową lub rozstrzygnięciem co do istoty, które jest uznawane w Norwegii, zaczyna biec nowy 10-letni termin zgodnie z § 21 pkt 2. Uznawane w Norwegii oznacza, że zagranicznemu rozstrzygnięciu można nadać skutek tutaj. Jest ono wtedy pod wieloma względami traktowane jak silne rozstrzygnięcie.

Jeśli rozstrzygnięcie nie może zostać uznane w Norwegii, nadal otrzymujesz ograniczoną ochronę. Skutek terminowego dochodzenia trwa przez 1 rok od wydania rozstrzygnięcia, ale tylko w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie uznaje roszczenie.

Kiedy sprawa zagraniczna działa w Norwegii?

Sprawa zagraniczna działa w Norwegii, gdy została wszczęta przed upływem norweskiego terminu, gdy jest krokiem przerywającym podobnym do § 15 lub § 16 pkt 1 i gdy sprawa została wniesiona w kraju, w którym istnieje uzasadniona właściwość sądu.

Oznacza to, że musisz pamiętać o norweskim przedawnieniu, nawet jeśli sprawa toczy się za granicą. Jeśli norweski termin upływa 1 czerwca 2026, krok za granicą musi zostać podjęty przed tą datą. Nie możesz rozpocząć sprawy za granicą później i oczekiwać, że uratuje to norweski termin.

Musisz też sprawdzić, jaki rodzaj kroku podjąłeś. Wysłanie prywatnego wezwania do zapłaty na adres dłużnika w Szwecji niekoniecznie wystarczy. Wniesienie sprawy do szwedzkiego sądu może wystarczyć, jeśli Szwecja jest właściwym lub uzasadnionym miejscem właściwości sądu.

Uzasadniona właściwość sądu może istnieć na przykład tam, gdzie mieszka dłużnik, gdzie umowa miała zostać wykonana, gdzie doszło do szkody albo gdzie zgodnie z umową spór ma być rozpatrywany. Trzeba to jednak ocenić w konkretnym przypadku.

Jeśli sprawa zostanie wniesiona w zupełnie przypadkowym kraju bez rzeczywistego związku, możesz mieć problem. Przerwanie może wtedy nie wywołać skutku w Norwegii.

Co oznacza, że rozstrzygnięcie jest uznawane w Norwegii?

Oznacza to, że zagraniczne rozstrzygnięcie może wywołać skutki prawne tutaj. Norwegia nie uznaje automatycznie wszystkich zagranicznych rozstrzygnięć. Może to zależeć od przepisów, umów między państwami, rodzaju sprawy oraz tego, czy spełnione są warunki uznania.

Jeśli rozstrzygnięcie jest uznawane w Norwegii, przepis jest korzystny. Zaczyna wtedy biec nowy 10-letni termin zgodnie z § 21 pkt 2. Oznacza to, że roszczenie stwierdzone za granicą może otrzymać nowy, długi termin w Norwegii.

Jeśli rozstrzygnięcie nie może zostać uznane w Norwegii, nie otrzymujesz tego samego 10-letniego terminu. § 23 daje jednak ograniczony 1-roczny skutek od wydania rozstrzygnięcia, w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie uznaje roszczenie. Daje ci to czas na podjęcie niezbędnych kroków w Norwegii.

Ma to znaczenie praktyczne, jeśli najpierw prowadziłeś sprawę za granicą, ale później musisz coś zrobić w Norwegii, żeby zabezpieczyć lub wyegzekwować roszczenie. Musisz wtedy działać szybko.

Co jeśli sprawa za granicą zostanie odrzucona?

Jeśli dochodzenie za granicą nie prowadzi do ugody ani rozstrzygnięcia co do istoty, stosuje się odpowiednio § 22 pkt 1. Oznacza to, że zazwyczaj masz 1 rok od zakończenia sprawy na podjęcie nowego kroku, jeśli warunki są spełnione.

To ten sam sposób myślenia co w sprawach norweskich. Jeśli próbowałeś dochodzić roszczenia na czas, ale sprawa nie została rozstrzygnięta co do istoty, masz ograniczoną możliwość naprawienia sytuacji. Ale tylko ograniczoną. Nie wolno ci czekać.

Musisz też wiedzieć, kiedy sprawa faktycznie się zakończyła. W sprawach zagranicznych trudniej może być zrozumieć dokumenty, terminy i procedurę. Zorientuj się w sytuacji wcześnie. W razie potrzeby przetłumacz ważne dokumenty. Zapisuj daty.

Co jeśli dłużnik przeprowadzi się za granicę?

Wtedy § 23 może okazać się ważny razem z § 10 ust. 3. Jeśli dłużnik opuścił Norwegię, a przedawnienie możesz przerwać tylko krokami za granicą, § 10 może w niektórych sytuacjach dać dodatkowy termin. Jeśli jednak faktycznie podejmujesz kroki za granicą, to § 23 określa, kiedy działają one w Norwegii.

Nie powinieneś czekać tylko dlatego, że dłużnik mieszka za granicą. Wiele roszczeń nadal można dochodzić. Procedura staje się jednak bardziej skomplikowana. Musisz znaleźć właściwy kraj, właściwy organ i właściwy termin.

Jeśli dłużnik ma majątek w Norwegii, kroki w Norwegii mogą nadal wchodzić w grę. Jeśli dłużnik wyprowadził się całkowicie i nie pozostał żaden związek z Norwegią, kroki za granicą mogą być konieczne.

Najważniejsze jest, żeby nie przegapić terminu, gdy sprawdzasz sytuację. Zacznij wcześnie.

Co się stanie, jeśli popełnisz błąd?

Jeśli podejmiesz za granicą niewłaściwy krok, norweski termin przedawnienia może upłynąć. Roszczenie może wtedy przepaść w Norwegii, nawet jeśli poświęciłeś na sprawę czas i pieniądze.

Jeśli otrzymasz zagraniczne rozstrzygnięcie, którego nie można uznać w Norwegii, nie dostajesz automatycznie 10 lat. Musisz wtedy sprawdzić zasadę 1 roku z § 23 ust. 2 i działać szybko.

Jeśli nie śledzisz, kiedy sprawa zagraniczna się kończy, dodatkowy termin zgodnie z § 22 może ci upłynąć. W sprawach zagranicznych jest często więcej dat i dokumentów. Musisz mieć nad nimi kontrolę.

30

Najpierw ustal, gdzie można wnieść sprawę. Czy dłużnik podlega właściwości sądu za granicą? Czy istnieje umowa o właściwości sądu? Czy roszczenie ma związek z danym krajem?

Podejmij formalny krok przed upływem norweskiego terminu. Nie polegaj na wezwaniach do zapłaty. Skorzystaj z sądu lub innego organu, który faktycznie może rozstrzygnąć spór.

Jeśli uzyskasz rozstrzygnięcie za granicą, sprawdź, czy może ono zostać uznane w Norwegii. Jeśli nie, zapisz sobie 1-roczny termin od dnia rozstrzygnięcia i szybko rozważ kroki w Norwegii.